Мурадхэр:

·       ц1ык1ухэм я анэдэлъхубзэм зегъэужьын, бзэм и лъэныкъуэ псори егъэф1эк1уэн;

·       сабийхэм я акъылым , гулъытэм зегъэужьын;

·       лъэпкъым и культурэм, и литературэм сабийхэр дегъэхьэхын, ф1ыуэ егъэлъагъун.

·       сабийхэм хьэл-щэн дахэ яхэлъу, нэхъыжьхэми нэхъыщ1эхэми пщ1э хуащ1ыфу егъэсэн.

 

Езыгъэкlуэкlыр: Фи махуэ ф1ыуэ ди хьэщ1э лъап1эхэ! Псоми сэлам гуапэ фызох.

(мэкъамэ къоуэ) ц1ык1ухэр къыщ1охьэ.

Езыгъэкlуэкlыр:    Ди хьэщ1э лъап1эхэм сэлам ефх ц1ык1ухэ.

Сабийхэм:      -   Фи махуэ ф1ыуэ!!!  (сабийхэр мэт1ыс)

Езыгъэкlуэкlыр: Нобэрей ди зэ1ущ1эр зытеухуар махуэшхуэщ, махуэ лъап1эщ. Адыгэхэм ижь-ижьыж лъандэрэ хабзэ дахэ къадогъуэгурык1уэ «Маф1эщхьэджэд» махуэр ягъэлъап1эу. Ар гъатхэпэм  и 22-ращ. А махуэр гъэрэ щ1ырэ щызэхэк1 махуэщ. Дэтхэнэ зы унагъуэми а махуэм лъыпэ кърагъэк1, тхьэм  йолъэ1у гъавэр бэв хъуну, гъащ1эр еф1ак1уэну, дунейр мамыру щытыну. Аращи ди махуэшхуэр угъурлы тхьэм тхуищ1, узыншагъэрэ гуф1эгъуэрэ тхьэм  къытхудигъак1уэ.

А махуэ лъап1эм теухуауэ ди ц1ык1ухэм  нобэ фхуагъэхьэзаращ гъэлъэгъуэныгъэ, феплъыну фыкъыдогъэблагъэ.

Зэlущlэр къызэlуихынущ ГААТ «Кабардинка» щlыхь зиlэ и солист Бахъуэ Азретрэ Шыбзыхъуэ Алисэрэ я къафэ. 

Езыгъэкlуэкlыр: цlык1ухэ, нобэ псоми зэрытщ1эщи махуэшхуэщ, «Маф1ащхьэджэдщ». А махуэм адыгэхэм илъэсыщ1э къихьэу добж, ижь – ижьыж лъандэрэ догъэлъап1э.  Нобэрей махуэшхуэр къызэ1утхынщ хъуэхъу дахэк1э.

"Илъэсыщ1э хъуэхъу"

1.    Сабий__________

Мы илъэсыщ1э дызыхыхьэм щыщ1эдзауэ

Ди нэхъыжьыф1хэр жьыщхьэмахуэ хъуну!

Ди нэхъыщ1эфхэр ф1ыгъуэ нат1эу псэуну!

Щ1алэхэр малъхъэф1 хъуну!

Хъыджэбзхэр нысэф1 хъуну!

Пхъухэр адэ-анэк1э гу щабэу щытыну!

Къуэхэр адэ-анэк1э хьэлэлу щытыну!

Адэ-анэхэм я щапхъэф1к1э бын щыпкъэ ягъэсэну!

Сабий зеиншэ щымы1эжыну!

2.    Сабий___________

Сыт щыгъуи лъагъуныгъэ къабзэрэ ныбжьэгъугъэ нэсрэ ди1эну!

Ди щ1эблэр щ1эныгъэм дихьэхыу еджэну!

Лъэпкъыбзэр, хабзэр, тхыдэр, фащэр зырахьэным

Ди ц1ыху псори жыджэру хэтыну!

3.     Сабий__________

Ди нэхъыщ1и ди нэхъыжьи

Я гур къабзэу, я бзэр дахэу

Зэгуры1уэу зэдэ1уэжу

Зым 1эпыхур зым къищтэжу

Гуф1э-тхъэжу тхьэм дыздигъэпсэу!

 

Езыгъэк1уэк1ыр: Ди ц1ык1ухэм уэрэд ягъэхьэзыращ, федаlуэ.

«Бжэнжэхъу»                                                                 

Езыгъэк1уэк1ыр: Цlыкlухэ адыгэхэм илъэсыщlэр щагъэлъапlэу щытар гъатхэпэм и 22 аращ, а махуэм гъэжьымрэ гъэщlэмрэ  зэблэкlыу ябжырт, абдеж гъэщlэ къихьэу жаlэрт.

А махуэр адыгэхэм ягъэлъапlэт, джэд яукlти унагъуэм щапщэфlт, щашхт тхьэ елъэlуурэ:

*гъэ угъурлы тхуэщl

*гуфlэгъуэ куэд къытхудэгъакlуэ

*узыншэу, гукъеуэншэу дыгъэпсэу… нэгъуэщlхэри.

Ахуэдэ джэдым щхьэкlэ _ мафlащхьэджэд_ жаlэрт.

Фэдгъэлъэгъунти цlыкlухэ а махуэр зэрекlуэкlыу щытар, Абы папщlэ къедгъэблагъэнщ дадэрэ, нанэрэ. Нанэ къытхуихьынщ – мафlэщхьэджэд_

Дадэрэ нанэрэ къыщlохьэ (нанэ джэдыр матэм ису иlыгъщ).

Цlыкlухэм: (къотэджри)

Дадэ, Нанэ фыкъеблагъэ!

Сыту фlыуэ фыкъэкlуа,

Сыту дыфщыгуфlыкlа!!!

Дадэ:

Фыпсэу гъэ минкlэ си щlалэхэ, си хъыджэбзхэ!

Къэкlуэныр зыхуэфlын,

Зэманым декlун,

Екlуу псэун,

Псэуху узыншэн

Тхьэм фищlыну солъакlуэ!

Нанэ: А си дахэхэ, сыту фlыт нобэ дыкъызэревгъэблагъар, узыншэ тхьэм фищlхэ!

Нобэ  мафlащхьэджэд къыфхуэтхьащ,  дадэ фlигъэжынщ,  сэ lэфl дыдэу фхуэспщэфlынщ.

 

Езыгъэкlуэкlыр:   Дадэ, нанэ, абы и пэ къихуэу ди цlыкlухэм псалъэ дахэ къывжаlэну хуейхэщ, кхъыlэ  моуэ зэ фыкъетlысэх.

 

Сабий:__________

Нанэ зиlэм нэхъ къулей

Сщlэркъым тету мы дунейм.

Нанэ уиlэм уиlэщ хабзэ,

Уиlэщ щапхъэ, ббгъэдэлъщ мылъку!

Сабий:____________

Збгъэдэлъщ сэ а хъугъуэфlыгъуэр,

Дади нани пщlэ фхузощl.

Фытхуэпсэу фэ дывгъэгуфlэу

Тхуэвгъэхуабэу дуней псор!!!

Cабий:___________

Нэхъыжь блэкlым сыкъоувыlэ,

Зэпызупщlыркъым и гъуэгу.

Ар блэкlыхукlэ гъуэгу симыlэ,

Хабзэм хъурэ удэджэгу!?

 

Дади, нани я тlысыпlэ –

Жьантlэм сыкlуэу сымытlыс.

Симытlысхьэ я гъуэлъыпlэ,

Яхузэщри пщlэ, нэмыс.

 

Езыгъэкlуэкlыр:  Нытlэ цlыкlухэ дадэрэ нанэрэ дутlыпщынщ, мафlэщхьэджэдыр тхуагъэхьэзырыну.  (дадэрэ нанэрэ фlыщlэ ящlри щlокl)

 Езыгъэкlуэкlыр:  Мафlэщхьэджэдыр щагъэлъапlэ махуэм деж цlыкlухэм уэрэд, усэ, псынщlэрыпсалъэ жаlэу, сабий джэгукlэхэмкlэ джэгуу щытащ.

Дэри абы дытету адэкlэ цlыкlухэ къыпыдощэ, дадэрэ нанэрэ мафlащхьэджэдыр тхуагъэхьэзырыху  Абрэдж къыджэнущ усэ, пцlащхъуэ цlыкlум теухуауэ.

Сабий:_______

Гъатхэр къосри, удзхэр къок1.

Пцlащхъуэ цlыкlухэр къолъэтэж.

Пцlащхъуэ цlыкlухэр къытхуогуфlэ,

Пыгуфlыкlыу къытхуосыж.

-Пцlащхъуэ цlыкlуу зи бзэр дахэ,

Хугу уэстынщи, уэрэд жыlэ.

Щlыпlэ жыжьэм щыплъэгъуахэр

Псысэ дахэу къыджеlэж!-

Езыгъэкlуэкlыр: къыпыдощэ  сабий джэгукlэкlэ и цlэр «Дыщэ бэлътокущ»           М-4

Дызэрыджэгунум фыкъедакlуэ: зы хъыджэбз дахэ уэтыкум иту,  дыщэ бэлътоку ину lэтауэ иlыгъынущ, щlалитху ихъуреягъкlэ екlуэкlыу къафэнущ мэкъамэр къеуэхукlэ, мэкъамэр зэрыувыlэу япэу а бэлътокур хъыджэбзым къыlэщlэзыхыфыр аращ а хъыджэбзыр къэзыгъафэ хъунур. Зыщывмыгъэгъупщэ щlалэхэ, хъыджэбзым фыжьэхэуэ хъунукъым, фыхуэсакъ.

Джэгунухэр:

                                           Хъыджэбз_________       Хъыджэбз_________

Щlалэ__________           Щlалэ__________

Хъыджэбз_________      Хъыджэбз _________

Щlалэ__________          Щlалэ__________

Хъыджэбз __________   Хъыджэбз __________

Щlалэ__________           Щlалэ__________              

Езыгъэкlуэкlыр: Маф1ащхьэджэд щагъэлъапlэ махуэм деж жа1эу щыта хъуэхъухэм щыщ  зыбжанэ фыкъезгъэдаlуэнщ  ц1ык1ухэ.

Гъатхэфl къыдэт

Джэдхэр къакъэу

Къыухэр гъуалъхьэу

Щlыуэ дызыхуэзэнур-

Уэшхым и лъагъуэу

Бэвым и гъуэгуу

Жылэ махуэ тетсэну,

Зы щхьэмыжым тlу къикlэну,

Зы ху нап1эм тlу исыну

Псапэрэ гуапэрэ зыхэтщlыкlыу

Ди пщlэнтlэпс хьэлэлу

Дызэгурыlуэрэ дызэдэlуэжу

Дыгуфlэрэ дытхъэжу

Гъэ минкlэрэ Тхьэм дигъэпсэу!

 

Езыгъэк1уэк1ыр:  Илъэсыщ1эр къыщихьэк1э дэтхэнэ зы унагъуэми шхыныгъуэ зэмыл1эужьыгъуэхэр ягъэхьэзыр, 1энэхэр ягъэув. Сыт хуэдэ адыгэ шхыныгъуэхэри ягъэхьэзыр а махуэм  (лыгъур лыбжьэ, джэдык1эрыпщ, джэдлыбжьэ, хьэлыуэ, лэкъум нэгъуэщlхэри).

Дэ ди lэнэри зэтетщ, къэтыр мафlэщхьэджэдыр аращи ари мес нанэ тхуипщэфlащ.

(Дадэрэ нанэрэ къыщlохьэж мафlэщхьэджэдыр пщэфlауэ яlыгъыу)

Езыгъэкlуэкlыр: Дадэ, нанэ фlыщlэ ину фхудощl, жьыщхьэмахуэ тхьэм фищl, гъэ угъурлы тхьэм фытригъэхьэ, фи бын цlыкlухэр lэфlу вгъашхэу хъууэ вгъасэу, фыузыншэу гъэщlэр езыхьэкlын фыхъуну сыфхохъуахъуэ.

Зэкlэ моуэ фыкъэтlыс, ди цlыкlухэм я зэфlэкlым федгъэплъынущ, усэхэр уэрэдхэр къывжаlэнущ, къафэ дахэ фагъэлъагъунущ. Дгъэлъагъуэныр псори  духмэ нанэ дигъэшхэжынущ.

 

Езыгъэкlуэкlыр: Ц1ык1ухэ мыр къэфщlэну пlэрэ  гъэм  и сыт хуэдэ  зэману п1эрэ  зи гугъу сщlыр?

1.    Дунейр нэхъ хуабэ мэхъу,

Уэсыр мэткlуж,

Жыгхэр  кот1эпl,

удзхэр   къокl.

Сабийм:  Гъатхэ,  гъатхэ ,  гъатхэ

2.    Дунейр хуабэ дыдэ мэхъу

Цlыкlухэм псым зыщагъэпскl

Мэракlуэхэр хъуащ.

Сабийм:  Гъэмахуэ, гъэмахуэ.

3.    Жыгхэм пыт тхьэмпэхэр гъуэжь, плъыжь мэхъу

Полъэлъыж,

Гъавэхэр къыдохьэлlэж,

        Уэшхыр къешхырей мэхъу.    

Сабийм:  Бжьыхьэ. Бжьыхьэ.

4.     Уэс къос,

Цlыкlухэм lэжьэкlэ къажыхь

          Щыгъын хуабэхэр тщыгъщ.

 Сабийм:  Щlымахуэ.

  

Езыгъэк1уэк1ыр: Тэмэм дыдэу къэфщlащ цlыкlухэ, фlыщlэ фхузощl.

 

Езыгъэк1уэк1ыр:  иджы ди хьэщlэ лъапlэхэ уэрэд  федакlуэ.

«Упщlэу дунейр зэхэтщ»

 

Езыгъэк1уэк1ыр:  Гъэрэ щlырэ щызэхэкl жэщым мыжейуэ, гъэщlэм ежьэу щыс сабийхэр унэм щыджэгут «Дэ къегъэжэх» жыхуаlэ джэгукlэм. Уеблэмэ бэлигъхэри дихьэхыу ириджэгут абы.

Пхъэбгъу унэ лъэгум деж егъэзыхауэ ягъэтlылъти щlакlуэ трапхъуэжт, абы и гущlыкlум дэшхуэ кърагъэжэхт. Дэ кърагъэжэхар унэ лъэгум илъ дэ гуэрым жьэхэуэмэ, ар къезыгъэжэхам къихьауэ къалъытэт. Икlи аргуэру къригъэжэхт жьэхэмыуэжыхукlэ. Жьэхэмыуарэ, къыкlэлъыкlуэм и дэр къригъжэхт, Зэрыджэгуам нэмыщl, дэ нэхъыбэ къэзыхьэхур илъэсыщlэ къихьам lумахуэ, насыпыфlэ хъуну ялъытэрт.

Иджы дэри дыджэгунщ а джэгукlэмкlэ.

  

«Дэ къегъэжэх»                                            

  Сабий  1_________

Сабий  2_________

Сабий 3 _________

 

Сабий 1_________

Сабий  2_________

Сабий  3_________

Езыгъэк1уэк1ыр: Иджы хабзэм, лэжьыгъэм теухуауэ адыгэ псалъэжьхэр ди ц1ык1ухэм зэрагъэщ1ащи къывжа1энщ.

1. Гугъу уехьу къэблэжьар 1эф1щ. __________

2.Лъэпкъ зэрыlыгъым и лъабжьэ быдэщ. __________

3.Гъатхэм жеяр, бжьыхьэм мэгъыж. _________

4.Лэжьыгъэм уегъэлъап1э, щхьэхынагъэм уегъэпуд.________

5.Улажьэмэ лыжь пшхынщ, умылажьэмэ лажьэ бгъуэтынщ. ________

7.Нэмыс здэщы1эм насыпи щы1экъым_________

9.Зи нэхъыжь еда1уэ и 1уэху мэк1уатэ _____________

8. Гупсыси псалъэ, зыплъыхьи тlыс_________

13.Ф1ым ф1ы къыпок1уэри, 1ейм 1ей къыпок1уэ _________

Езыгъэк1уэк1ыр: Иджы ди сабийхэм псынщlэрыпсалъэ драгъэдэкlуэнущ:

1.    Мыщэр пэщащэу, ___________

          Мыщэхупщейм дэпщейри,

          Нэхущым къепщыхыжащ (3 къытрагъазэ)

2.    lэпхъуалъэ фlыцlэ, псырылъэ цlу_________

           Псырылъэ фlыцlэ, lэпхъуалъэ цlу (3 къытрагъазэ)

3.    Лэныстэ - мастэ _____________

            Къэбыстэ - п1астэ (3 къытрагъазэ)

4.    Хъурмэ мыхъури хъурмэ хъуари  ____________

           Хъумак1уэм ехъумэ. (3 къытрагъазэ)

5.     Шыбжииплъ - псы плъыжьыбзэ _________

           Шыбжииплъ - псы плъыжьыбзэ (3 къытрагъазэ)

6.     Псылъэр псык1э ялъэщ1ащ ____________

            Псалъэр псынщ1эу къапсэлъащ (3 къытрагъазэ)

 

Езыгъэк1уэк1ыр: Ц1ык1ухэм уэрэд ягъэхьэзыращ аргъуейм теухуауэ. Цlыкlухэ псори фыкъэув.

Уэрэд « Арыгъуей»                                                     М-7

                                         

Езыгъэк1уэк1ыр:

Гъэщ1эр гъэжьым езэуащ

Пщ1энт1эпс 1эджи къыпхихуащ

Махуэр и бгым щынэсам

Пэщ1эщ1эгъуур къылъысащ

Пэмыхъуну къыщищ1эжым

Гугъэу и1эр щыхихыжым

Гъэжь губзыгъэм зэрихабзэу

Уафэ иныр игъэкъабзэщ

Уэсыжь къомыр зэщ1икъуэжщ

И бгыр ф1ыуэ щ1икъузэжщ

Дыгъэ тхъуэплъыр къиут1ыпщыжри

Гъэщ1эм и 1эр иубыдыжри

Еуэщ абыи ежьэжащ -

Гъэрэ щ1ырэ зэхэк1ащ!!!

Езыгъэк1уэк1ыр: Иужь дыдэу  къафэ дахэ фэдгъэлъагъужынущ.

Джэгу.

Езыгъэк1уэк1ыр:     Псалъэ идот Департамент образованием и дошкольнэ къудамэм и унафэщl Арыпщ Аминэ.

Езыгъэк1уэк1ыр:  Абдеж  ди зэ1ущ1эр зэхудощ1ыж. Ет1энэгъэ п1алъэ тхьэм ф1ык1э фынигьэс. Узыншагъэ быдэ псори фыщимыгъащ1эк1э. Фlыкlэ!!!